اضافه وزن در گربه و سگ
اضافهوزن یکی از مشکلات شایع حیوانات خانگی است و زمانی ایجاد میشود که میزان انرژی دریافتی حیوان از غذایی که میخورد، بیشتر از انرژی مصرفشده در فعالیتهای روزانه باشد. این مشکل فقط ظاهر حیوان را تغییر نمیدهد، بلکه میتواند کیفیت زندگی و طول عمر او را نیز کاهش دهد.
مشکلات اضافهوزن در حیوانات خانگی
اضافهوزن میتواند حرکتکردن، بازی و حتی انجام فعالیتهای ساده را برای حیوان دشوار کند. حیوانات دارای اضافهوزن معمولاً زودتر خسته میشوند و ممکن است تمایل کمتری به تحرک داشته باشند. این کاهش فعالیت نیز به افزایش بیشتر وزن منجر میشود.
مهمترین مشکلات ناشی از اضافهوزن عبارتاند از:
– کاهش تحرک و تمایل به بازی
– فشار بیشتر بر استخوانها و مفاصل
– افزایش احتمال آرتروز
– اختلال در تنفس و تحمل گرما
– افزایش احتمال ابتلا به دیابت، بهویژه در گربهها
– افزایش خطر بیماریهای قلبی و کبدی
– دشوارشدن جراحی و بیهوشی
– کاهش کیفیت و طول عمر حیوان
علت اضافهوزن در حیوانات خانگی
ایجترین علت اضافهوزن، دریافت کالری بیشتر از نیاز بدن است؛ اما عوامل دیگری نیز میتوانند در ایجاد آن نقش داشته باشند:
– مصرف بیشازحد غذا و تشویقی
– باقیماندن همیشگی غذا در ظرف
– استفاده از غذای نامتناسب با سن، وزن یا میزان فعالیت حیوان
– کمبود بازی، پیادهروی و فعالیت بدنی
– غذا دادن از سر سفره
– عقیمسازی بدون تنظیم مقدار غذای روزانه
– افزایش سن و کاهش سوختوساز بدن
– برخی بیماریها و اختلالات هورمونی
– مصرف بعضی داروها
– استعداد نژادی و ژنتیکی
عقیمسازی بهتنهایی به معنی چاقشدن حیوان نیست؛ اما ممکن است نیاز بدن به انرژی را کاهش دهد. به همین دلیل پس از عقیمسازی باید مقدار غذا و فعالیت حیوان با نظر دامپزشک تنظیم شود
تأثیر اضافهوزن بر سلامت حیوان خانگی
وزن اضافی فشار مداومی بر بدن حیوان وارد میکند. مفاصل، ستون فقرات، قلب و دستگاه تنفسی باید برای حمل این وزن بیشتر تلاش کنند. در نتیجه، حیوان ممکن است هنگام راهرفتن، بالا رفتن از پلهها یا بازیکردن دچار خستگی و ناراحتی شود.
اضافهوزن همچنین میتواند بیماریهای زمینهای را تشدید کند و روند تشخیص بعضی مشکلات جسمی را دشوار سازد. حیوانات چاق معمولاً تحمل کمتری در برابر هوای گرم دارند و ممکن است مراقبت از پوست و نظافت بدن نیز برای آنها سختتر شود.
چگونه اضافهوزن حیوان را تشخیص دهیم؟
نشانههای زیر میتوانند احتمال اضافهوزن را نشان دهند:
– دندهها با لمس ملایم بهراحتی احساس نمیشوند.
– هنگام نگاه از بالا، کمر حیوان مشخص نیست.
– شکم از نمای کنار حالت جمعشده ندارد و آویزان دیده میشود.
– حیوان زود خسته میشود یا نفسنفس میزند.
– علاقه حیوان به بازی و حرکت کاهش یافته است.
– بالا رفتن از پله، پریدن یا نظافت بدن برای او دشوار شده است.
تشخیص دقیق وضعیت بدنی و وزن ایدهآل باید توسط دامپزشک انجام شود.
پیشگیری از اضافهوزن
پیشگیری از چاقی بسیار آسانتر از کاهش وزن است. برای حفظ وزن مناسب حیوان میتوان اقدامات زیر را انجام داد:
– مقدار غذای روزانه را اندازهگیری کنید.
– غذا را متناسب با سن، نژاد، وزن و سطح فعالیت انتخاب کنید.
– مصرف تشویقیها را محدود کنید.
– از دادن غذای چرب، شیرین و باقیمانده غذای انسان خودداری کنید.
– برای غذا دادن، ساعتهای مشخصی در نظر بگیرید.
– وزن حیوان را بهصورت منظم بررسی کنید.
– فعالیت بدنی و بازی روزانه را جدی بگیرید.
– پس از عقیمسازی، برنامه غذایی حیوان را بازبینی کنید.
– در معاینات دورهای، وضعیت بدنی حیوان را از دامپزشک بپرسید.
راهکارهای کاهش وزن در گربهها
کاهش وزن گربه باید آرام و کنترلشده باشد. گرسنه نگهداشتن گربه یا قطع ناگهانی غذا میتواند خطرناک باشد و احتمال بروز مشکلات جدی کبدی را افزایش دهد.
راهکارهای مناسب عبارتاند از:
– تعیین وزن هدف با کمک دامپزشک
– استفاده از غذای مخصوص کنترل وزن در صورت تجویز دامپزشک
– اندازهگیری دقیق مقدار غذای روزانه
– تقسیم غذا به چند وعده کوچک
– کاهش تدریجی تشویقیها
– استفاده از اسباببازیهای تعاملی و فکری
– بازی با توپ، موش اسباببازی یا چوب پردار
– استفاده از ظرفهای غذایی پازلی
– قراردادن آب و غذا در مکانهایی که گربه برای رسیدن به آنها کمی حرکت کند
– فراهمکردن فضای مناسب برای بالا رفتن و جستوخیز
– وزنکشی منظم و ثبت روند تغییرات
برای خانههایی که چند گربه دارند، بهتر است هر گربه در محل جداگانه غذا بخورد تا مقدار غذای مصرفی او قابلکنترل باشد.
راهکارهای کاهش وزن در سگ
برنامه کاهش وزن سگ باید شامل اصلاح تغذیه و افزایش تدریجی فعالیت بدنی باشد:
– مشخصکردن وزن هدف با نظر دامپزشک
– اندازهگیری دقیق غذای روزانه
– تقسیم غذا به دو یا چند وعده مشخص
– حذف غذای سفره و خوراکیهای پرکالری
– استفاده محدود از تشویقیهای کمکالری
– کمکردن مقدار تشویقی از سهم غذای روزانه
– افزایش تدریجی مدت پیادهروی
– انجام بازیهایی مانند آوردن توپ
– استفاده از ظرفهای غذایی آهستهخور یا پازلی
– جلوگیری از دسترسی سگ به غذای سایر حیوانات
– وزنکشی منظم و اصلاح برنامه بر اساس نتیجه
فعالیت سگ باید متناسب با سن، نژاد و وضعیت مفاصل و قلب او باشد. برای سگهای مسن، نژادهای پوزهکوتاه یا سگهایی که بیماری مفصلی و قلبی دارند، افزایش ناگهانی فعالیت مناسب نیست.
نکته مهم: رژیم غذایی حیوان خانگی را بهصورت ناگهانی و بدون نظر دامپزشک تغییر ندهید. دامپزشک میتواند با بررسی وزن، وضعیت بدنی، بیماریهای زمینهای و میزان فعالیت حیوان، یک برنامه کاهش وزن ایمن و اختصاصی تنظیم کند. همچنین کاهش اشتها، بیحالی، استفراغ یا کاهش وزن سریع نیازمند بررسی دامپزشکی است.